Fed Up – film

suikerEén op drie Amerikanen zal diabeteslijder zijn tegen 2050. Die straffe stelling poneert de nieuwe documentaire Fed Up. De grote boosdoener is de algemene overconsumptie van suiker.

Deze stelling is niet nieuw. De steile groei van diabetespatienten en de nood voor een ander eetpatroon was ook door Chris Verburgh onder de aandacht gebracht.

Zie de trailer van deze Amerikaanse fim hier:

Meer uitleg over diabetes vind je bijvoorbeeld hier.

Zie ook deze CBC documentaire over suiker (EN):

Quote uit de film:

You can eat a bowl of cornflakes with no sugar or a bowl of sugar with no cornflakes, but below the deck they are metabolically the same thing.

sugarstack colasDe wereldvoedselorganisatie beveelt maximum zes tot acht theelepels suiker per dag aan voor een volwassene. Dat is de hoeveelheid die je gemiddeld al terugvindt in 1 blikje friskdrank!  Vast niet toevallig stapt het overbekende Coca Cola weldra al over op Stevia als zoetprodukt. Benieuwd wat er zal gebeuren indien ooit onomstotelijk een link gelegd wordt tussen de consumptie van frisdranken en diabetes. Een nieuwe zaak zoals destijds met asbest?

Voorlopig blijft Coca Cola alvast beweren dat suiker

voorziet daarnaast in onze dagelijkse energiebehoefte. Suikers zijn koolhydraten, en koolhydraten leveren energie. De energie om te kunnen werken, lezen, sporten… Kortom, energie om te kunnen leven.

Kijk hier mee hoe een professionele smaakexpert tracht te raden hoeveel klontjes suiker in voeding zit. (5 klontjes suiker in een klein potje kinderyoghurt en zes in een potje Olvarit babyvoeding!)

Op het VRT-programma Volt getuigden enkele mensen over hun afkicken van suiker.

Ondertussen blijven scholen een mooie omzet draaien met frisdrankautomaten.

Lees ook deze review van een boek over de manipulatie door voedingsindustrie – Michael Moss “Zout suiker vet. De prijs van onze voeding”.

Update 19/11: Zopas verscheen de trailer van een nieuwe documentaire “That sugar film“.

Bij wijze van experiment at een man 60 dagen lang voeding die een totale hoeveelheid suiker van 40 theelepels suiker bevatte. Dat zou iets boven het gemiddelde zijn van wat een tiener consumeert.  Dagelijks aanbevolen hoeveelheid is 9. En nee, niet door frisdrank of snoep, maar door als “gezond” aangeprezen produkten als magere yoghurt, ontbijtgranen en appelsap. Naast algemeen ongemak, vergrootte zijn maat met 10cm(!) en hij ontwikkelde het begin van een leverziekte.

Gezondheid: Voedingsetiketten – Scienta Nova + De Voedselzandloper – Kris Verburgh – Suiker – Frisdranken op school

Zoekend naar informatie over emulgatoren (binding) voor roomijs, vond ik deze uiterst grappige maar onstellende website over voeding: Scienta Nova.

Moge onderstaande besprekingen minstens toch een bewustwording of alertheid installeren:

Verdergaand over het onderwerp van voeding en gezondheid: zopas verscheen een heel interessant nieuw boek over de (verouderings)effecten van voeding op ons lichaam: “De voedselzandloper” van Kris Verburgh.

Als leiddraad voor zijn verhaal bestudeerde Verburgh welk/hoe voedsel een nefaste invloed heeft op de (verouderings)processen in ons lichaam. Na zijn (voorlopig?) onderzoek blijkt de traditionele voedselpiramide allesbehalve goed/gezond/etc. . Ook brood (en bij uitbreiding pasta) komen aan bod als … (helaas) een chemische suikerketting en dus te mijden… . Vooral de witte en zoetere broden, evenals pasta’s. Daarnaast raadt hij ook melk af. Geen evidentie om zijn aanbevelingen zomaar in onze (Belgische) eetgewoontes te passen.

Verburgh morrelde aan de voedselpiramide en haalt hierbij heelwat heilige huisjes onderuit. Daardoor kwam er dus heelwat tegenwind van onder andere de Vlaamse huisartsenvereniging en het Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie (VIGeZ), waarop Verburgh reageerde. Zelfs de mutualiteit reageerde.

Van een expertisecentrum als het VIGeZ verwacht ik toch heelwat meer genuanceerde feedback en ruimte voor debat. De piramide bleek in de loop de jaren ook geen absolute waarheid nietwaar? Dat het hoofdpunt van kritiek gaat over de oorsprong van de voedseldriehoek en de aanbevolen hoeveelheden, geeft toch wat te denken. Ik deel de mening van VIGeZ dat aanbevelingen rond minimum-/maximumhoeveelheden van de voedselprodukten nuttig zouden zijn. Er altijd wel een zonderling die het zich in z’n hoofd zou halen om alleen nog noten en chocola te eten en soja te drinken. Een nog concretere en praktische uitwerking van zijn voedseladvies is zeker wenselijk.

De ongeldigverklaring van het VIGeZ laat je wat met lege handen achter. Klopt er dan niets van het door Verburgh aanbevolen voedingsadvies? Welk stuk van de piramide wordt afgedekt, welke niet? En waarom is dat niet goed? Toch minstens de zwarte chocola houden, please! Ook hun argument “voor wie geen melk lust of wil drinken, biedt de driehoek mogelijkheden: met calcium verrijkte sojaproducten zijn als alternatief voor melk opgenomen in deze groep.” geeft geen enkel nuttig, nieuw of contradictorisch advies omtrent het (niet) drinken van melk of over lactose-intolerantie.

Dit instuut, gesubsidieerd door de Vlaamse Overheid, was mij tot op vandaag totaal onbekend. Waar in Vlaanderen voeren ze precies promotie? Rondsnuisterend op hun website botste ik op hun verdediging tegen een claim in een Panoramareportage rond suiker en frisdrankengebruik. Dat het VIGeZ in haar eigen brochure omtrent frisdranken op scholen vaststelt dat “Frisdranken dagelijks aanwezig zijn in bijna vier van de tien basisscholen en negen van de tien secundaire scholen” is voor mij alvast een goeie graadmeter van haar eigen inefficiëntie.

Soft_DrinksIn secundaire scholen is de aanwezigheid van drankenautomaten de laatste jaren gedaald: van ongeveer 75% van de secundaire scholen in 2006 naar ruim 60% in 2009. Ook het aanbod van frisdranken daalde van 85% van de secundaire scholen met een regelmatig aanbod van frisdranken in 2006 naar 65% in 2009 . Het is ook een recente evolutie dat secundaire scholen, net zoals de basisscholen, meer en meer gebruik maken van afspraken en regels om de consumptie van frisdranken op school te beperken: 1 op 3 secundaire scholen heeft al een regel die de consumptie van frisdrank op school beperkt.

Dalende aanbodspercentages zijn een goeie zaak. Maar wat met de consumptie in die meer dan 60% andere scholen?! Affiches en werkkits is als naast een brandend huis om de brandweer roepen: passief en willoos. Als tieners maakten we ons al de bedenking dat een aanbod van louter cola, limonade, chocomelk en suikerwafels op een school toch wel erg vreemd was. Decennia later blijkt het alleen maar verergerd. Wat bedoelt VIGeZ eigenlijk met “De doelstelling is om leerlingen goede gewoonten aan te leren en hen te helpen ontwikkelen tot keuzebewuste en keuzevaardige consumenten.“??? Akkoord gaan met de plaatsing van Cola-automaten op scholen maar geloven in de prediking van onthouding? Dus ze zien er nog daadwerkelijk een nut of voordeel in… . Zijn gezoete frisdranken goed of niet? Een mening hierover aub! Of durven ze geen producent voor het hoofd te stoten? Onbegrijpelijk… Ging Coca-Cola trouwens niet ethischer omgaan naar minderjarigen toe?

Klasse laat weten dat sommigen scholen tot 25.000 euro omzet per jaar draaien met de verkoop van frisdranken.

Ook hun meest recente ontradingsbeleid naar produkten uit de zogenaamde restgroep (chips, cola, koeken, …) is van een bedroevend niveau. Kleinere porties zijn ok? Hoe lang hebben ze daarover moeten nadenken, onderzoeken en steekproeven nemen? Welke studies bewijzen dan dat kleine porties chips, cola en koeken een positieve/toegevoegde (gezondheids-)waarde zouden hebben? Behoort u in de plaats eigenlijk niet gezonde hapjes  te promoten? Zoals een appel of de walnoten van Verburgh.

Twintig jaar na het ontstaan van VIGeZ, zou je hun ontradingsbeleid naar frisdranken en suiker toe simpelweg als gefaald mogen omschrijven. Ook de onderwijskoepel heeft zoete boter op het hoofd. Dus neen, beste VIGeZ, u draagt op deze manier niet bij tot een betere levenskwaliteit voor alle inwoners van Vlaanderen.
Waarom ook dit orgaan in Belgie trouwens niet gewoon één federaal instituut kan zijn is een ander vreemd gegeven. Of adviseren beide instituten (en dus taalgemeenschappen) daadwerkelijk onoverkomelijk verschillende voedselgroepen? Maar we wijken af.

colaBekijk zelf de Panorama-reportage over suikergebruik en frisdranken (meer bepaald vanaf minuut 28). Er komt vast ooit een nieuwe Insider over suiker en frisdranken. Daarin mag het fragmentje van Guy Wollaerts dat er geen verband is tussen extra / overgewicht en frisdranken- of suikergebruik niet ontbreken! Annick Hirschböck uit het Panorama-filmpje mag de rol van openbaar aanklager spelen. Volgens een studie van prof Hoppenbrouwers drinkt al 10% van de eenjarige kinderen cola of limonade in plaats van water!

Terug naar het boek. Uit de vele reacties van voor- en tegenstanders en uit het boek zelf vallen (blijkbaar) helaas maar weinig echt harde conclusies te trekken. Studies suggereren bepaalde voordelen of gevaren, maar steenhard bewijs uit steekproeven bij mensen zijn nog té zeldzaam. De écht goeie of slechten stoffen lijken meestal nog niet geïdentificeerd of nog niet helemaal in context geplaatst te kunnen worden. Nog meer onderzoek en testen zullen de conclusies verfijnen.

Radicale wijzigingen in voedselpatronen of gewoontes vragen om een grote kritieke massa. Dus volop ja voor boeken als de Voedselzandloper om de discussie aan te wakkeren en een bewustzijn te installeren. Ik hoop van harte dat Verburgh doorgaat met dit project en gaandeweg uitbreidt en aanpast.

Grote fan Piet Huysentruyt gaat er een kookprogramma over maken.

Update 11/9/2012: De universiteit Antwerpen, zelf niet altijd een toonbeeld van onafhankelijkheid (1) (2), distantieerde zich van het boek (en) van haar ex-student Verburgh wegens incorrect en zelfs gevaarlijk. Noch op de universiteitssite, noch op de faculteitssite staan hieromtrent enige (diepgaander) communicatie.  Zie ook een  uitzending van het VRT nieuws alsook een debat tussen Verburgh en Chris Goossens (Pronokaldieet) op Reyers laat.

Update 5/11/2012: Ditmaal wél wetenschappelijk bewezen: “Suiker in frisdranken maakt kinderen dikker“, aangetoond na een onderzoek aan Vrije Universiteit Amsterdam.

Update 1/4/2013: In de VS wijzigen Pepsi & Coca Cola hun caramelkleurstof 4-MEI omdat ze kankerverwekkend blijkt bij muizen. De regelgeving in Europa is minder streng waardoor 4-MEI voorlopig nog steeds in de Europese Cola gebruikt zal blijven worden.

Update 3/4/2013: Het Knack-nummer van deze week bevat een reportage over “Suiker, de drug van de 21e eeuw”. Raad het aantal klontjes in enkele voedingswaren en lees hoe suiker het hongergevoel opwekt.

Update 5/4/2013: Een afschuwelijk gegeven: artsen stellen in Belgie jaarlijks bij zo’n 40 peuters ouderdomsdiabetes (= type 2) vast. Overgewicht manifesteert zich ook op steeds jongere leeftijd. Kind en gezin gaat in samenwerking met de VUB, UGent en KUL een groeicurve uitwerken om sneller zwaarlijvigheid te detecteren.  Hoofdoorzaken zijn de zoete(re) maaltijden, drankjes en vele (zoete) tussendoortjes. De kleine potjes “babyvoedsel” (= potjes zoetigheid) bevatten (te)veel suikers en calorieën. Daarnaast worden zoete snacks heel snel als stilhouder en tussendoortje gebruikt. Een verkeerd eetpatroon wordt al bij de geboorte actief… . Kijk zeker naar aanverwante video: Een smaakexpert raadt hoeveel suiker in ons voedsel zit. (Keuringsdienst van waarde). Een klein potje Olvarit babyvoeding (baby 4 maanden) : 6 klontjes in één potje!

Update 10/4/2013: Coca Cola betaalt een promotiecampagne van de VBVD pro suiker. De VBVD = de Vlaamse Beroepsvereniging van Voedingsdeskundigen en Diëtisten. Inderdaad, als zij het zeggen kan het allemaal geen kwaad toch? Lees hier de argumenten pro suiker van Coca Cola zelf. <zucht> En hier nog eens een waarschuwing tégen Cola. Bekijk hier ook de afkickeffecten van suiker in Volt.

Update 2/1/2014: Tien redenen om light dranken te vermijden.

Update 16/2/2014: De Keuringsdienst van Waarde laat zien hoe Lipton inferieur smakende thee camoufleert met suiker en theearoma’s.

Verder lezen & luisteren:

Van ver gerelateerd: KUL: Jeroen Meus calorieënkampioen, UA: Jeroen Meus kookt gezond.